OY VERME İŞLEMİ SAAT 08.00'DE BAŞLIYOR... KKTC genelinde oy verme işlemi, saat 08.00'de başlayacak ve 18.00'e kadar kesintisiz devam edecek. Kayıtlı 147 bin 249 seçmen ülke genelinde kurulacak toplam 575 sandıkta oy kullanacak. Lefkoşa'da 46 bin 308 seçmen 170, Mağusa'da 38 bin 681 seçmen 147, Girne'de 27 bin 255 seçmen 115, Güzelyurt'ta 19.0 bin 823 seçmen 76 ve İskele'de de 15 bin 182 seçmen 67 sandıkta oy kullanacak

SANDIĞI BİLMEK YETERLİ... Oy kullanmak için seçmen kartı şart değil. Oy kullanılacak sandığı bilmek yeterli. Ancak, kayıtlı seçmen, kimliğini ispatlayıcı bir belgeyle oy kullanabilecek. Bu belgeler de kimlik kartı, polis kimlik kartı, pasaport veya sürüş ehliyeti. Resmi belgelerine herhangi bir sebeple polis tarafından el konulan seçmenler, polis müdürlüklerinden aldıkları bu belgelerden birinin onaylanmış fotokopisiyle oylarını kullanabilecek

CEP TELEFONU YASAK... Seçmenlerin cep telefonuyla oy verme yerine girmesi yasak. Oyunu kullanmak için oy pusulası ve 'evet' mührünü alan seçmenin kapalı oy verme yerine girmeden önce, varsa cep telefonu, fotoğraf makinesi, telsiz vb. cihazları, sandık kurulu başkanına vermesi gerekiyor. Seçim Yasası uyarınca görme özürlüler, felçliler veya benzeri bedeni sakatlıkları olanlar, kendi istemleri üzerine diledikleri bir seçmenin yardımıyla oylarını kullanabilecekler

19.00'A KADAR YASAKLAR VAR... Resmi propaganda döneminin dün saat 18.00'de sona ermesiyle yasaklar başladı ve bugün saat 19.00'a kadar devam edecek. Seçim yasakları uyarınca radyo, televizyon ve her türlü yayın organı, seçimlerle ilgili haber, tahmin ve yorum yapamayacak. Yasaklar çerçevesinde bugün alkollü içki satılamayacak ve içilemeyecek. Bütün eğlence yerleri oy verme süresince kapalı olacak, lokantalar sadece yemek verebilecek. Emniyet güçleri dışında hiç kimse silah taşıyamayacak

Kıbrıs Türk halkı, Cumhuriyet Meclisi'nin 50 yeni üyesini belirlemek amacıyla 14 aydan sonra bugün yeniden sandık başına gidecek.

Aralık 2003'te yapılan genel seçimlerinin ardından kurulan CTP/BG-DP koalisyon hükümetinin istifalar sebebiyle azınlığa düşmesinden sonra parlamentoda çoğunluğa dayalı yeni bir hükümetin oluşturulamaması sebebiyle Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş tarafından ilan edilen 'Milletvekilliği Erken Genel Seçimi' bugün yapılıyor.

Aylardan beri seçime endekslenen KKTC'de artık sona gelindi. Resmi propaganda döneminin dün saat 18.00'de sona ermesiyle artık söz sırası seçmende...

KKTC genelinde oy verme işlemi saat 08.00'de başlayacak ve 18.00'e kadar kesintisiz devam edecek. Kayıtlı 147 bin 249 seçmen ülke genelinde kurulacak toplam 575 sandıkta oy kullanacak. Lefkoşa'da 46 bin 308 seçmen 170, Mağusa'da 38 bin 681 seçmen 147, Girne'de 27 bin 255 seçmen 115, Güzelyurt'ta 19.0 bin 823 seçmen 76 ve İskele'de de 15 bin 182 seçmen 67 sandıkta oy kullanacak.

Oy kullanmak için seçmen kartı şart değil. Oy kullanılacak sandığı bilmek yeterli. Ancak, kayıtlı seçmen, kimliğini ispatlayıcı bir belgeyle oy kullanabilecek. Bu belgeler de kimlik kartı, polis kimlik kartı, pasaport veya sürüş ehliyeti.

Resmi belgelerine, herhangi bir sebeple polis tarafından el konulan seçmenler, polis müdürlüklerinden aldıkları bu belgelerden birinin onaylanmış fotokopisiyle oylarını kullanabilecekler.

Ancak sandık kurullarında görevli polisler ile görevli olduğu sandıkta kayıtlı seçmen olmayan görevliler, yasa gereği oylarını kullanmak için seçmen kartlarını ibraz etmek zorunda olacaklar.

Seçmenlerin cep telefonuyla oy verme yerine girmesi yasak. Oyunu kullanmak için oy pusulası ve 'evet' mührünü alan seçmenin kapalı oy verme yerine girmeden önce, varsa cep telefonu, fotoğraf makinesi, telsiz vb. cihazları, sandık kurulu başkanına vermesi gerekiyor.

Yaşlılar ve okuma-yazma bilmeyenler

Seçim Yasası uyarınca görme özürlüler, felçliler veya benzeri bedeni sakatlıkları olanlar, kendi istemleri üzerine diledikleri bir seçmenin yardımıyla oylarını kullanabilecekler.

Ancak okuma-yazma bilmeyenler sandık başında başka bir seçmenden yardım isteyemeyecekler. Bu durumdaki seçmen, talebi halinde sandık başkanının tarifiyle oyunu kullanabilecek.

İki bin görevli

Yaklaşık bir trilyonluk bütçeyle yapılan seçimlerde, yaklaşık iki bin kişi görev yapacak.

Sandık kurulları oy verme işlemi başlamadan saat 07.00'de sandık başında toplanarak ant içtikten sonra göreve başlayacaklar. Sandık görevlileri Seçim Yasası uyarınca, 'Hiçbir etki altında kalmaksızın, hiç kimseden korkmadan, seçim sonuçlarının tam ve doğru olarak belirlenmesi için görevimi yasaya göre dosdoğru yapacağıma namusum, vicdanım ve bütün mukaddesatım üzerine ant içerim' şeklinde ant içerek göreve başlayacaklar.

Yasaklar başladı

Resmi propaganda döneminin dün saat 18.00'de sona ermesiyle yasaklar başladı ve bugün saat 19.00'a kadar devam edecek. Seçim yasakları uyarınca radyo, televizyon ve her türlü yayın organı, seçimlerle ilgili haber, tahmin ve yorum yapamayacak.

Yasaklar çerçevesinde bugün alkollü içki satılamayacak ve içilemeyecek. Bütün eğlence yerleri oy verme süresince kapalı olacak, lokantalar sadece yemek verebilecek. Emniyet güçleri dışında hiç kimse silah taşıyamayacak.

Başvurulabilecek telefonlar

Vatandaşlar, herhangi bir bilgi talebi veya sandık numarasını öğrenmek için ilçe seçim kurullarına telefonla başvurabilecekler.

Lefkoşa ilçesi (227 30 47) ve (227 50 87), Gazimağusa ve İskele ilçeleri (366 23 32) ve (266 40 68), Girne ilçesi (815 72 46) ve (815 68 70), Güzelyurt ilçesi de (714 62 31) ve (714 63 18) numaralı telefonlardan aranabilecek.

Sonuçlar 22.00'ye kadar...

Oy verme işleminin bugün saat 18.00'de tamamlanmasıyla hemen oy sayımına geçilecek. Seçim Yasası uyarınca saat 19.00'a kadar seçim sonuçlarına ilişkin yayın yapılamayacak, 19.00-21.00 saatleri arasında ise YSK'dan alınacak sonuçlar duyurulabilecek ve 21.00'den sonra da yayın yasağı kalkacak. YSK seçim sonuçlarını internet ve Türk Ajansı-Kıbrıs (TAK) aracılığıyla duyuracak. Ayrıca Sarayönü'nde kurulacak dev ekrandan da sonuçlar kamuoyuna duyurulacak.

Seçim sonuçlarını Yakın Doğu Üniversitesi ile işbirliği halinde açıklayacak olan Yüksek Seçim Kurulu, saat 22.00'ye kadar partilerin oy oranları ile kaç milletvekili çıkaracaklarını belirlemeyi planlıyor. Seçimleri kazanan milletvekillerinin ise sabaha doğru kesinleşeceği tahmin ediliyor.

Liderler hangi sandıklarda

Liderler de bugün sandık başında seçmen olarak oy kullanacaklar.

Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş her zamanki gibi Lefkoşa Mahkemeler binasında (128) numaralı sandıkta saat 11.00'de oy kullanacak.

Meclis başkanı Fatma Ekenoğlu saat 11.00'de Güzelyurt Barış İlkokulu'nda, Yüksek Mahkeme Başkanı Taner Erginel ise saat 08.00'de Doğanköy'de oy verecek.

Başbakan Mehmet Ali Talat saat 11.00'de Girne Veteriner Dairesi'ndeki (84) numaralı sandıkta, Ulusal Birlik Partisi Genel Başkanı Derviş Eroğlu saat 10.30'da Mağusa Polatpaşa İlkokulu'ndaki (54) numaralı sandıkta, Demokrat Parti Genel Başkanı Başbakan Yardımcısı Serdar Denktaş da saat 08.30'da Lefkoşa Bayraktar Türk Maarif Koleji'nde sandık başına gidecek.

Lefkoşa Bayraktar Türk Maarif Koleji'nde oy kullanacak bir diğer lider de TKP-BKP İttifakı Eşbaşkanı İzzet İzcan. İzcan (71) numaralı sandıkta saat 09.00'da oy verecek. İttifakın diğer eşbaşkanı Hüseyin Angolemli ise Tuzla'da saat 10.00'da sandık başına gidecek.

Barış ve Demokrasi Hareketi Başkanı Mustafa Akıncı da her zamanki gibi Lefkoşa Şehit Ertuğrul İlkokulu'nda (162) numaralı sandıkta saat 10.00'da oy kullanacak.

Milliyetçi Adalet Partisi Genel Başkanı Ata Tape Lefkoşa'da Gençlik Gücü Kulübü'ndeki (73) numaralı sandıkta saat 09.00'da, Yeni Parti Genel Başkanı Nuri Çevikel ise Maraş'ta Çorap Fabrikası yanında saat 09.30'da oy kullanacak.

MAP'a, listesine göre tercih

Cumhuriyet Meclisi'ndeki 50 sandalyenin yeni sahiplerini ve yeni hükümeti belirleyecek seçimlere 7 siyasi parti katılıyor. 2 de bağımsız adayın yarışacağı seçimlerde Lefkoşa 16, Gazimağusa 13, Girne 9, Güzelyurt 7 ve İskele ilçesi de 5 milletvekili çıkaracak. Ülke genelinde yüzde 5 seçim barajını aşan partiler ile adaylar oy oranına göre Meclis'te temsil edilme şansı bulacak.

Ulusal Birlik Partisi, Cumhuriyetçi Türk Partisi, Demokrat Parti, Barış ve Demokrasi Hareketi, Toplumcu Kurtuluş Partisi ile Yeni Parti seçimlere 5 ilçede toplam 50 adayla katılırken, Milliyetçi Adalet Partisi 6 adayının listelerden çıkarılmasıyla 44 adayla seçime giriyor.

Lefkoşa ve İskele'den 1'er, Gazimağusa ve Girne'den de 2'şer olmak üzere toplam 6 eksikle seçime katılan MAP, Kıbrıs Türk seçim tarihinde bir ilk olarak kayıtlara geçti.

Bu durumda MAP listelerinden tercihler de, listesindeki aday sayısına göre yapılacak. Çünkü Seçim ve Halkoylaması Yasası uyarınca tercihler, siyasi partilerin listelerinin sayısına göre yapılıyor.

Örneğin 16 milletvekili bulunan Lefkoşa'da tercih sayısı 8. Ancak MAP Lefkoşa'da seçimlere 15 adayla katıldığı için bu parti listesinden 8 değil, 7 tercih yapılabilecek.

Hangi ilçede kaç tercih

Seçim ve Halkoylaması Yasası uyarınca seçmen, o ilçenin çıkaracağı milletvekili sayısının yarısı kadar tercih yapabiliyor. Milletvekili sayısının yarısı belirlenirken de kesirler dikkate alınmıyor.

İlçelerin çıkaracağı milletvekili sayısı ile buna bağlı olarak yapılabilecek tercih sayısı şöyle:

16 milletvekili çıkaracak olan Lefkoşa'da tercih sayısı 8.

13 milletvekili çıkaracak Mağusa'da seçmen 6 tercih yapabilecek.

9 milletvekili çıkaracak Girne'de tercih sayısı 4.

7 milletvekili çıkaracak Güzelyurt'ta seçmen 3 tercih kullanabilecek.

5 milletvekili çıkaracak İskele'de ise tercih sayısı 2.

Oyumuzu nasıl kullanacağız?

Seçim ve Halkoylaması Yasası uyarınca, seçmenin sandık başında mühür, mühür+tercih ve karma oy olmak üzere 3 ayrı yöntemle oyunu kullanma olanağı var.

Sadece mühür vurulması durumunda başka herhangi bir işleme gerek yok.

Hem mühür, hem tercih halinde ise, tercihlerin mühür vurulan partinin listesinden yapılması zorunlu. Tercihler de o ilçenin çıkaracağı milletvekili sayısının yarısı kadar olmak zorunda. Mühür vurulup tercihler başka partinin listesinden yapılması durumunda, sadece tercihler geçersiz sayılır.

Karma oy

Sandık başındaki seçmen için üçüncü yöntem ise karma oy. KKTC seçim sistemi uyarınca seçmen, farklı parti listelerinden ve bağımsız adaylar arasından tercih yaparak karma oy da kullanabiliyor. Ancak karma oyun geçerli olması için herhangi bir partiye mühür vurulmaması gerekiyor.

Karma oy kullanan seçmen, o ilçenin çıkaracağı milletvekili sayısının en az yarısı kadar tercih yapmak zorunda. Bu rakamın altında kalan oylar geçersiz sayılıyor.

Bu durumda karma oy kullanan seçmen Lefkoşa'da en az 8, en fazla 16; Mağusa'da en az 6, en fazla 13; Girne'de en az 4, en fazla 9; Güzelyurt'ta en az 3, en fazla 7 ve İskele'de de en az 2, en fazla 5 tercih yapmak zorunda.

Oylar ne zaman geçersiz sayılır?

Birden fazla partiye mühür vurulması, aynı dörtgene birden fazla mühür basılması, mührün dörtgen dışına basılması hallerinde, ayrıca karma oy kullanırken tercih sayısında kurallara uyulmaması halinde o oy geçersiz sayılır.

Bir partiye mühür vurulmasının ardından tercihlerde hata yapılması halinde ise, sadece tercihler geçersiz olur, mühür kabul edilir. Birden fazla evet mührü basılmış oy pusulaları geçersiz sayılacak, ancak mührün kayması oyu geçersiz kılmayacak.

Hangi seçmen tarafından atıldığını gösteren işaret taşıyan ve sandık kurulu tarafından verilmediği anlaşılan ve arkasında ilçe seçim kurulu ile sandık kurulu mühürlerini taşımayan oy pusulaları da geçersizler arasında yer alacak.

Partilerin alacakları oylar nasıl hesaplanıyor?

Bir partiye vurulan mühür, o partiye bölge milletvekili sayısı kadar oy getiriyor. Mühüre ek olarak aynı partiden yapılan tercihler ise, sadece parti içi avantaj sağlıyor, ilgili partiye diğer partilere kıyasla ek veya daha az avantaj sağlamıyor.

Karma oydan bir partiye gelen oy sayısı ise, adaylara verilen tercih sayısı kadar.

Örneğin, 16 milletvekili çıkaracak Lefkoşa'da (X) partiye vurulan mühür, o partinin hanesine (16) oy olarak yazılır. Aynı partiye karma oydan gelen 3 tercih de (3) oy olarak kaydedilir.

Seçim kronolojisi

Yaklaşık bir yıl gibi kısa bir sürede Kıbrıs Türkü'nü 2'nci, hatta referandum da dahil 3'üncü kez sandık başına götürecek bugünkü seçimler, Kıbrıs Türk siyasi yaşamının 9'uncu genel seçimi.

Kıbrıs Türkü, 1975'te ilan ettiği Federe Devlet'ten bu yana geçen son 30 yılda bir ara seçim dahil 9'uncu kez genel seçimler için sandık başına gidiyor.

Barış Harekatı'nın ardından Otonom Kıbrıs Türk Yönetimi altında kendi sınırları içinde yaşamaya başlayan Kıbrıs Türkü, genel seçimler için ilk sandık başı deneyimini Kıbrıs Türk Federe Devlet altında 1976 yılında yaşadı. Kıbrıs Türkü'nün en eski 3 partisinin katıldığı bu seçimde UBP yüzde 53.7, TKP 20.2 ve CTP de 12.9 oranında oy aldı.

Demokrasi deneyiminin artmasıyla birlikte 1981 yılında yapılan 2'inci genel seçime 7 parti katıldı. Bu seçimde de UBP 42.5 oranında oy alırken, TKP'nin oy oranı yüzde 28.5, CTP'nin oyu ise 15.1 oldu.

KKTC'nin 1983 yılında ilan edilmesinin ardından 1985 yılında cumhuriyet döneminde yapılan 3'üncü seçime de 7 parti katıldı. Bu seçimde UBP 36.7, CTP 21.4, TKP 15.8 ve YDP de yüzde 8.8 oranında oy aldı.

1990 yılında yapılan 4'üncü seçim ise, Kıbrıs Türk siyasi tarihinde önemli dönüm noktalarından birini oluşturdu. Bu seçimde, muhalefet UBP karşısında ittifak oluşturdu. Seçim sonunda UBP yüzde 54.7; CTP-TKP ve YDP'nin oluşturduğu DMP yüzde 44.5 oranında oy aldı.

İlk ara seçim...

'Seçime müdahale olduğu' gerekçesiyle muhalefetin meclise girmemesi üzerine siyasi tarihin ilk ara seçimi 1991'de yapıldı. Muhalefetin meclise girmemesinden dolayı boş kalan koltukların doldurulması için yapılan bu seçime TKP ve CTP yine katılmadı, UBP oyların yüzde 67'sini aldı. Bu seçime katılan SDP, MAP, BEP, YDP gibi partiler de oyların geri kalanını topladı.

1993'te ise erken seçim yapıldı. Bu seçim, UBP'den ayrılan bir grup milletvekilinin kurduğu Demokrat Parti'nin katıldığı ilk seçim özelliğini taşıdı ve seçim sonunda UBP oyların yüzde 29.8'ini, DP 29.2'sini aldı. CTP'nin bu seçimde aldığı oy oranı 24.2, TKP'nin ise 13.3 oldu.

Kıbrıs Türk siyasi tarihinde ilk kez UBP'nin yaklaşık 2.5 yıl süreyle muhalefette kalmasına ve yine CTP'nin tarihinde ilk kez iktidara gelmesine neden olan bu seçimlerin ardından 7'inci genel seçim 1998 yılında yapıldı.

1998'de yapılan genel seçimlerde UBP oyların yüzde 40.4'ünü aldı. DP'nin bu seçimdeki oy oranı 22.6, TKP'nin 15.4 ve CTP'nin de 13.4 olarak kayıtlara geçti.

Annan Planı'yla ilgili tarihi milat sürecinde 2003 Aralık ayında yapılan genel seçimlerden ise CTP tarihte ilk kez yüzde 35.18'lik oy oranıyla birinci parti olarak çıktı ve yine tarihte ilk kez sol bir parti başkanlığında hükümet kuruldu. Annan Planı'na endeksli ittifaklarıyla da dikkat çeken bu seçimde UBP yüzde 32.93, BDH yüzde 13.14, DP de yüzde 12.93 oy oranıyla mecliste temsil edilme olanağı bulmuştu. 2003 aralık seçiminde MAP-ABP ittifakının oluşturduğu MBP yüzde 3.23, işadamlarının kurduğu ÇABP yüzde 1.97 ve KAP da yüzde 0.60 oranında oy almıştı.